Το έθιμο αναβιώνει στο εξωκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Τοπική Κοινότητα Μαυρολεύκης του Δήμου Προσοτσάνης. Το έθιμο προέρχεται από την Ανατολική Θράκη και αποτελεί ιδιόμορφη εκδήλωση της λαϊκής λατρείας προς τιμήν των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης.

Η τελετουργία των Αναστεναρίων αρχίζει το απόγευμα της 20ης Μαΐου στο κονάκι, όπου φυλάσσονται οι εικόνες των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, οι οποίες αποτελούν τα πολυτιμότερα κειμήλια για τους Αναστενάρηδες. Τις ονομάζουν «Χάρες» και «Παππούδες» και τις έχουν μέσα σε υφασμάτινη θήκη, απ’ όπου κρέμονται κουδουνάκια και πολλά αφιερώματα. Στο κονάκι φυλάσσονται και τα «αμανέτια», μαντήλια που θεωρούνται ιερά, πολύτιμα και αυτά προγονικά κειμήλια. Στον ίδιο χώρο, φυλάσσονται και τα αναστενάρικα όργανα, λύρα και νταούλι σήμερα, παλαιότερα και γκάιντα.

Το απόγευμα της 20ης Μαΐου, αρχίζουν να συγκεντρώνονται στο κονάκι άντρες και γυναίκες Αναστενάρηδες και να κάθονται αυτοσυγκεντρωμένοι, σε φανερή αγωνιώδη αναμονή. Σε κάποια στιγμή λύρα και νταούλι αρχίζουν να παίζουν τους ειδικούς σκοπούς και σε λίγο ακούγονται και τα πρώτα αναστενάρικα τραγούδια. Ο χορός στατικός, μονότονος, συγκλονιστικός όμως, διαρκεί μέχρι τα μεσάνυχτα.

Την άλλη μέρα 21 Μαΐου, γίνεται η ζωοθυσία (κουρμπάνι), απ’ όλους για το καλό όλων. Παίρνουν επίσης νερό από το αγίασμα, που αποτελεί απαραίτητο στοιχείο του όλου αναστενάρικου τελετουργικού χώρου.

Ο εκστατικός χορός επαναλαμβάνεται στο κονάκι το απόγευμα της ίδιας ημέρας, χωρίς διακοπή, με ολοένα αυξανόμενη ένταση. Βραδιάζοντας, ξεκινά η πομπική πορεία, με τα όργανα μπροστά και με συνεχή χορό, για τον χώρο της πυροβασίας. Εκεί έχουν ήδη ανάψει μεγάλο σωρό από ξύλα, που σε λίγο μεταβάλλονται σε ανθρακιά. Τη φωτιά ανάβουν Αναστενάρηδες, που έχουν πατρογονικά το προνόμιο αυτό.

Οι εκλεκτοί, κρατώντας εικόνες και αμανέτια, μπαίνουν στην αθρακιά και συνεχίζουν το χορό τους, χωρίς να δείχνουν πόνο ή κάποια ενόχληση από την πυρά και την υψηλή θερμοκρασία. Τη στιγμή αυτή πιστεύουν ότι δεσμεύτεια κάθε αρρώστια, επιζωτία, κακοκαιμονία. Η πυροβασία επιστρέφεται από κυκλικό χορό, γύρω από τα τσαλαπατημένα κάρβουνα. Ακολουθεί ιεροτελεστικό κοινό δείπνο με κρέας από το ζώο που θυσιάστηκε το πρωί. Ο εκστατικός χορός επαναλαμβάνεται τις δυο επόμενες ημέρες και η όλη αναστενάρικη τελετουργία τελειώνει με πυροβασία το βράδυ της 23ης Μαΐου.