Το εθιμικό δρώμενο του Καλόγερου, διοργανώνουν ο Δήμος Προσοτσάνης, η Τοπική Κοινότητα Μαυρολεύκης και ο Εκπολιτιστικός Σύλλογος Μαυρολεύκης «Ο Άγιος Παντελεήμων», την Κυριακή της Τυρινής.

Οι ρίζες του ανάγονται σε πανάρχαιες ευετηρικές τελετές, κατά τις οποίες οι άνθρωποι ζητούσαν από τις ανώτερες δυνάμεις να επενεργήσουν στη βλάστηση και να γονιμοποιήσουν τη γη. Στις μέρες μας, το έθιμο υπενθυμίζει και υπογραμμίζει την εξάρτηση του ανθρώπου από τη φύση. Το έθιμο, ήλθε στη Δράμα μαζί με τους πρόσφυγες της Ανατολικής Θράκης.

Σύμφωνα με το γενικό πλαίσιο του τελετουργικού τυπικού, ο Καλόγερος σε κάθε σπίτι χτυπά επιδεικτικά το κουδούνι του, εύχεται καλοχρονιά και σχηματίζει το σημείο του σταυρού στην αυλή με μια σφούγγια (βοηθητικό εργαλείο του σπιτικού φούρνου). Η νοικοκυρά τον ραίνει με πολυσπόρια, με μείγμα από όλα τα γεωργικά προϊόντα που παράγει ο τόπος. 

Παράλληλα, με τις επισκέψεις του Καλόγερου, γίνονται και επισκέψεις των άλλων μελών του θιάσου. Γέλια, φωνές και πειράγματα χαρακτηρίζουν τη φάση αυτή του δρωμένου. Στη συνέχεια, μαζεύονται όλοι στην πλατεία και εκεί γίνεται ένα είδος διελκυστίνδας μεταξύ νέων και μεσόκοπων του χωριού. Το αγώνισμα λήγει με νίκη των νέων και αυτό θεωρείται ότι προοιωνίζεται την αγαθή τύχη της χρονιάς.

Αρχίζει μετά η κύρια φάση του δρώμενου. Ζεύονται σαν δαμαλάκια νέοι του χωριού και αρχίζουν όργωμα. Στην κύρια φάση του οργώματος, το άροτρο κατευθύνει ο Καλόγερος. Εγκαταλείποντας πια τα αστεία, εκτελεί με σοβαρότητα το ιερό όργωμα. Ακολουθεί σπορά. Κάθε φορά που θα ρίξουν στη γη σπόρο, ο ζευγολάτης λέει και μια ευχή, που το συγκεντρωμένο πλήθος την επαναλαμβάνει με βοή.

Μετά την αροτρίαση και τη σπορά ακολουθεί ο «θάνατος» του πρωταγωνιστή: προσφέρουν τρεις μπουκιές φαγητό στον Καλόγερο και μετά τον ρίχνουν κάτω, δήθεν πως τον σκοτώνουν. Εκείνος προσποιείται τον νεκρό. Οι νέοι τον σέρνουν και με το σώμα του σβαρνίζει το μέρος, όπου πριν από λίγο όργωσαν και έσπειραν. Το πνεύμα της βλάστησης και της ευφορίας που αντιπροσωπεύει ο Καλόγερος, πρέπει να μείνει στη μάνα γη.

Στη συνέχεια, ρίχνουν τον Καλόγερο μέσα σε νερό και αυτός επανέρχεται στη ζωή. Το θάνατο διαδέχεται η ζωή. Η καρποφορία θα έρθει και πάλι με την άνοιξη. Η καλοχρονιά, είναι σίγουρη. Το έθιμο ολοκληρώνεται με κυκλικό χορό πάνω στην οργανωμένη και σπαρμένη γη.